Degerli cihaz, ekipman ve bilgilerin depolandigi mahallerin
yangina karsi korunmasi için gelistirilen otomatik algilama ve
söndürme sistemleri elektronik (algilama) ve mekanik (söndürme)
olmak üzere 2 ana basliga ayrilir. Günümüzde söndürücü gaz olarak en
yaygin kullanimi olanlar FM 200, FE 13, Argon ve CO2 olarak
karsimiza çikmaktadir. Otomatik söndürme sistemlerinde “Total
Flooding” uygulamalarinda kullanilan her bir gazin avantaj ve
dezavantajlari vardir. Dolayisi ile sistem tasarlanirken, taleplerin
ne oldugu gözden geçirilmeli ve buna uygun gaz seçimi
yapilmalidir.
Otomatik yangin söndürme sistemlerinde
kullanilmakta olan Halon gazinin, ozon tabakasina verdigi zarar
yüzünden tüm dünyada üretiminin durdurulmasiyla, önceleri ilk
ALTernatif olarak halihazirda kullanilmakta olan karbondioksit (CO2)
ön plana çikmistir. Ancak CO2’nin bosALTildigi mahalde solunum
yapilmasini engellemesi ve bu nedenle insan sagligi açisindan risk
tasimasi, sürekli olarak yeni ALTernatif arayisini gündemde
tutmustur. Bu süreçte çesitli üreticilerin Halon gazina ALTernatif
arastirmalarini devam ettirmisler ve degisik özelliklerde birçok
yeni söndürme maddesini onay kuruluslarina
sunmuslardir.
FM 200 ve NAFS III bu
süreçte öne çikan gazlar olmustur. NAFS III gazi negatif
özelliklerinin fazlaligi nedeni ile günümüzde artik kullanim disi
kalmistir. Halon gazi ALTernatiflerinden FE 13 bu süreçte “clean
agent” maddeler sinifinda yerini almistir. Bu gazlara iliskin deger
tablolari uygun gaz seçiminin yapilmasinda faydali
olacaktir.
TIPIK BIR OTOMATIK SÖNDÜRME SISTEMI
Gaz
FM 200
FE 13
Argon
Karbondioksit
Kimyasal Ismi
Heptafluoropan
Trifluoromethane
Argon
Karbondioksit
Formül
CF3CHFCF3
CHF3
Ar
CO2
Molekül Agirligi
170
70.01
39.9
44.01
Kaynama Noktasi °C (1.013 bar)
-16.4
-82.1
-186
-
Yogunluk (20 °C) kg/m3
1.407
807
* 200 bar (max. Dolum yogunlugu)
777
Kritik isi °C
101.7
25.9 ° C
-122
31
Kritik Basinç (bar)
29.Ara
48.36
49.03
73.82
Dizayn Kons.(%) (Heptane)
8
18
46 (söndürme kons.)
-
Flooding Factor (Heptane)
0,634 kg/m3
0,664x1.2 kg/m3
* 0,616 m3/m3
-
Söndürme Kons.(%) (Class A)
7
18
36
* 34 (Yüzey tip)
NOAEL (%)
9
50
43
-
LOAEL (%)
10.May
>50
52
-
* Farkli kriter karsilastirmasi
Otomatik gazli söndürme sistemleri, çapraz yerlesim
(cross zone) esasina göre yerlestirilen, farkli çalisma prensiplerine haiz
dedektörlerden gelen alarm sinyallerinin söndürme sistemini aktive etmesi
esasina göre çalismaktadir. Sistemin güvenirligini arttirmak amaci ile,
söndürme kontrol paneline irtibatlandirilan ve dumani farkli çalisma
prensiplerine göre algilayacak iyonizasyon ve optik duman dedektörleri
vasitasi ile yukarida belirtildigi üzere çapraz yerlesim esasina göre 2
ayri kanal teskil edecek sekilde tesis edilir. Böylelikle,
dedektörlerden birinden alarm sinyali gelmesi halinde bu durum bir ön
alarm olarak belirlenir, söndürme sistemi bu etapta aktive olmaz.
Böylelikle yanlis algilamalarda söndürme gazinin gereksiz yere
bosALTilmasi önlenmistir. Söndürme yapilacak bölgelerde söndürmenin aktive
oldugunu ve gazin bosalacagini belirten sesli-isikli bir alarm
cihazi bulunur. Söndürme sistemi istenirse mekanik olarak (manuel) devreye
sokulabilir. Sistem, söndürme gazinin yangin aninda ortama en çok 10 sn.
içerisinde bosalmasi esasina göre planlanip tüm boru sistemi püskürtme
nozülleri ve diger ekipmanlar bu esasa göre seçilerek tesis edilir.
Otomatik gazli söndürme sistemlerinde öne
çikartilmasi gereken ana basliklari su sekilde siralayabiliriz:
NFPA standartlarinda kurallara uygun dizayn ve
hidrolik hesaplamalar,
Uluslar arasi standartlara haiz
malzemeler,
Birinci sinif isçilik,
Montaj esnasinda önceden hazirlanan izometrik
çizimlere uyulmasi ve denetlenmesi,
Periodik bakim ve servis hizmetlerinin zamaninda
verilmesi.
Gazli söndürme sistemlerinin genel uygulama
alanlari:
Bilgi islem odalari ve merkezleri
Arsivler
Ana kumanda ve kontrol merkezleri
Otomasyon merkezleri
Elektronik malzeme depolari
Sanat galerileri ve müzeler
Kütüphaneler
Laboratuar ve arastirma-gelistirme
merkezleri
Elektrik odalari
Telefon santralleri
UPS ve akü odalari
Tibbi malzeme depolari
Otomatik söndürme sistemleri konusunda , genis bilgi
ya da projelendirme için lütfen firmamizla temasa geçmekten
çekinmeyiniz.