YANGIN ALGILAMA VE IHBAR SISTEMLERI

Konaklama, toplanma, egitim, saglik hizmeti, ticaret, ofis, endüstriyel, depolama, cezaevi, amaçli tüm binalarda, yangini baslangiç asamasinda, tehlikeli boyutlara varmadan algilayarak, gerekli önlemlerin alinmasini saglayacak sekilde, her binaya özel  projelendirilmis, tesis edilmesi yasalar geregi olan yangin erken uyari sistemidir.

Sistem en basit anlamda, yangini baslangiç asamasinda algilayacak çesitli tipteki detektörler, algilanan yanginin degerlendirmesini yapacak ve gerekli olan yerleri uyaracak ana kontrol paneli  ve sesli veya görsel  uyari cihazlarindan meydana gelir.

Yangin algilama sistemlerinde genel amaç yanginin baslangiç asamasinda algilanarak gerekli olan yerlere uyarilarin yapilmasidir. Uyarinin yapilmasindan itibaren geçen her dakika önemlidir. Buna göre  yanginin olustugu  yere en kisa sürede müdahalenin yapilmasi, ancak yanginin olusma yerinin panel üzerinde görülmesiyle  mümkün olur. Yangin algilama sistemleri, bu bilginin alinma prensibine göre ikiye ayrilir.

Konvansiyonel ( Klasik )  Yangin Algilama Ve Ihbar Sistemleri
Sistemde yangin yada ariza bilgisi panel üzerinde bölge (zone) bazinda görülür. Sistemin kurulu bulundugu bina bölümlere ayrilmistir. Bu bölümleme kat bazinda yada bina bazinda yapilabilir. Sistemde kablo tesisati, olusturulacak bölge sayisina göre  yapilir. Her bölgeye en fazla 20 detektör baglanabilmektedir. Istenildigi kadar yangin ihbar butonu kullanilabilir. Siren kablosu panelden ayri olarak çekilir. Sistemde kablo çekimi, bölgelerin olusturulmasi, sistemde kullanilacak elemanlarin yerlesimi asagidaki diyagramda görüldügü gibi yapilir.

Sistemi Olusturan Elemanlar ve Özellikleri

Ana Kontrol Paneli:

Detektör ve yangin ihbar butonlarindan gelen uyari  sinyallerini degerlendiren 1 bölgeden 32 bölgeye kadar zone ( bölge ) kontrol kartlari bulunan yangin alarm kontrol panelleridir. Sistem 24 V DC gerilimle çalisir. Elektrik kesildiginde kontrol panosu içinde, sistemi 24 saat süreyle besleyebilecek kapasitede bakimsiz tip akü grubu ve gerilimi 220 V  AC olan sistemden giris alabilen, 26-28 V DC çikisi ile santrali beslerken ayni anda aküleri de sarj edebilen bir güç kaynagi bulunur. Sistemde olusan arizalari ve yangin ihbarlarini panelin ön yüzünde bulunan ledler ve buzzer (vizilti) ile kullanicilara bildirir. Eger gelen yangin ihbari ise sistemde bulunan sirenleri otomatik olarak devreye sokar. Ön panelde buzzer, siren susturma, panel resetleme gibi islevleri yapan butonlar  bulunur. 

Optik Duman Detektörü :

Fotometrik prensibe göre çalisan duman algilayan, gelen sinyalleri bir kez degerlendirdikten sonra ana panele gönderen, üzerinde alarm durumunu gösteren bir ledi bulunan, gövdesi ABS termoplastikten imal edilmis detektörlerdir.

Kullanim yerleri normal sartlarda duman, toz, buhar  bulunmayan genel mahallerdir. (otel odalari, hastane odalari, ofisler, elektrik pano odalari, depolar gibi. ) Algilama alanlari 70-100m² dir.

Iyonizasyon Duman Detektörü:

Görülebilir ve görülemez gaz partikülleri yangin baslangicinda hissedecek özellikte, gelen sinyalleri bir kez degerlendirdikten sonra ana panele gönderen, üzerinde alarm durumunu gösteren bir ledi bulunan, gövdesi ABS termoplastikten imal edilmis detektörlerdir.Paslanmaz çelik ve sizdirmaz bir bölüm içerisinde radyoaktif element Americium 241 ihtiva ederler.

Kullanim yerleri normal sartlarda duman, toz, buhar  bulunmayan genel mahallerdir. (otel odalari, hastane odalari, ofisler, elektrik pano odalari depolar gibi. ) Algilama alanlari 70-100m² dir. 

Isi Detektörleri :

Sabit isi detektörü; bulundugu ortam sicakliginin belirli bir degere (57 C-85 C) ulasmasi prensibine göre, sicaklik artis orani detektörü; bulundugu ortam sicakliginin belirli bir zaman araligindaki degisimi esas alinarak alarm veren,  gelen sinyalleri bir kez degerlendirdikten sonra ana panele gönderen, üzerinde alarm durumunu gösteren bir ledi bulunan, gövdesi ABS termoplastikten imal edilmis detektörlerdir.

Kullanim yerleri normal sartlarda duman, toz, buhar  bulunan genel mahallerdir. (mutfaklar, restoranlar, çamasirhaneler, kalorifer daireleri, barlar gibi ) Algilama alanlari 30-50m² dir.

 Isin (Beam) Detektörleri :

Infrared isin yayan bir verici ve bu sinyalleri algilayan bir alicidan olusur. Isin demetinin duman tarafindan kesilmesi cihazin alarmla paneli uyarmasi esasina göre çalisir.

Kullanim yerleri; normal tip detektörlerin  kullanilamayacagi büyük ve yüksek tavanli  mahallerdir.(depolar, spor salonlari, fabrikalar gibi ) Algilama alanlari ; alici verici  arasi azami 100m,  detektörler arasi  sagdan ve soldan 7 m dir.

 Adresli Kanal Tipi Duman Detektörleri :

Havalandirma sistemi emis kanallari içerisine monte edilen özel iyonizasyon duman detektörleri, detektörün koruyucu ünitesi ve iyonizasyon detektörü olmak üzere iki temel bölümden  olusur.

Detektör ünitesinin ayarlanabilir hava giris ve çikis tüpleri, çalisma gösterge lambasi ve detektör

test cihazina baglanti olanagi bulunur.

 Yangin Ihbar Butonlari :

Kare görünümlü sert plastikten imal edilmis, cama basildiginda cam kirilacak ve bunu takiben sistemi alarm durumuna  geçirecek sekilde dizayn edilmis manuel alarm butonlaridir.

Kullanim yerleri;  genelde kaçis yollari, koridorlardir.

 Yangin Ihbar Sireni :

Panele, detektör veya butonlardan gelen alarm bilgisinden sonra yüksek sesli uyari yapan elektronik ikaz cihazlaridir. Panelden ayri bir kablo çekilir ve bu hat üzerine baglanir.

 Adresli Yangin Algilama ve Ihbar Sistemleri

Sistemde yangin ve ariza bilgisi adres bazinda panel üzerinde bulunan LCD ekran üzerinde görülür. Sistemdeki tüm cihazlar panel üzerinde bir adres teskil eder. Bu adresler istenildiginde Türkçe  de yazilabilir.

Sistem mimari yapi itibariyle karmasik ve yangina müdahalenin bina içerisinde zor olacagi binalarda kullanilir. Tüm algilama ve manuel cihazlar bir adres teskil ettiginden dolayi yangin müdahalesi en kisa sürede yapilabilir. Konvansiyonel  sistemlere göre, gelismis teknik özelliklere sahip sistemlerdir. Sistemdeki tüm elemanlar sistemin kendine özgü yazilimi ile çalisir. Söndürme, gaz algilama, bina otomasyonu, müzik anons, gibi sistemlerle irtibatlandirilacak ALTyapiya sahip sistemlerdir.

Sistemin kablo çekimi çevrim (loop) seklinde yapilir. Her loop üzerine 127 adres teskil edecek sekilde elemanlar yerlestirilebilir. Kablo çekimi ve elaman yerlesimi asagidaki diyagramda görüldügü gibi yapilir.

Sistemi Olusturan Elemanlar ve Özellikleri:

 

Ana Kontrol Paneli :

Adresli yangin ihbar paneli, konvansiyonel panel özelliklerinin yani sira, mikroprosesörlü bir sistemle çalisabilen  ve silinmez bir hafizadaki (ROM veya EPROM) program ile kontrol edilebilen bir paneldir.Hem adressiz hem de adresli detektörler ile çalisabilme özelligine sahiptir.Kendi devrelerini, mikroislemciyi ve bagli devreleri sürekli olarak denetleyecek, herhangi bir ariza olustugunda bu arizayi sesli ve isikli olarak bildirdigi gibi, arizanin ve ihbarin hangi zondan ve hangi elemandan kaynaklandigini LCD displayinde veya bir PC monitöründe ve yazicida sirasiyla ve zamaniyla gösterebilecek özelliktedir.Panel  modüler yapidadir, loop ve çikis sayisi, kart ilavesi ile arttirilabilir.  Herhangi bir detektörden alarm gelmesi durumunda, sistem önce alarmi iptal edebilecek ve bu loopu ve detektörü test ettikten sonra, detektörün analog degerlerini sorarak durumu degerlendirebilecek özelliktedir. Böylece yanlis alarm ihtimali ortadan kalkar. Panelde geçici olaylardan dolayi hatali alarm verilmesini önlemek amaciyla ihbar devrelerine ait programlanabilir alarm geciktirme özelligi bulunur.Alarm, ariza ve diger bilgiler  LCD panelde görülebilir. 

Adresli Optik Duman Detektörü:

Çalisma prensibi, kullanim alanlari ve algilama alanlari  bakimindan konvansiyonel optik duman detektörleriyle ayni  özelliklerdedir.Ancak, adresli intelligent tip optik detektörü duman çikaran alevi ve için için yanan atesi ayni hassasiyet ve hizda algilayacak özelliktedir. Çevre sartlarini ve gelen sinyalleri degerlendirerek kontrol ünitesine basvurmaya gerek olmadan alarm sartlarinin olusup olusmadigina karar verebilir. Detektör mikroislemci kontrollu olup alarmlari belleginde saklayabilir.  

Adresli Isi Detektörü:

Çalisma prensibi, kullanim alanlari ve algilama alanlari  bakimindan konvansiyonel isi detektörleriyle ayni  özelliklerdedir.Ancak, birbirinden bagimsiz NTC-termistörler ile isi artis ve sabit isi prensiplerine göre çalisabilir.Detektörde bulunan mikroislemci ile (EPROM) kontrol panelinden ayarlanabilir ve kumanda edilebilir.Detektörün bellegi 4 ayri tehlike alarm sinifini tanimlayan 4 set parametreyi saklayabilecek büyüklüktedir.Detektör panele 4 ayri tehlike seviyesini ve 4 ayri statü bilgisini ve panelden soruldugunda sensörün analog degerini bildirebilecek özelliktedir. 

Adresli Iyonizasyon-Optik-Isi Detektörü :

Detektör çok-kriterli tip olup duman yogunlugu, duman yogunlugunun zaman içinde degisimi, isi artis hizi ve maximum isi degerlerini algilar. Çevre sartlarini ve gelen sinyalleri degerlendirerek, kontrol ünitesine basvurmaya gerek olmadan alarm sartlarinin olusup olusmadigina karar verebilecek yapidadir. Isi sensörünün arizalanmasi durumunda dahi detektör duman detektörü olarak islevini sürdürebilir ve ariza sinyalini panele bildirebilir. Detektör mikroislemci kontrollu olup alarmlari belleginde saklayabilecek özelliktedir. Algilama lojik parametreleri sayesinde, algilama elemani mahaldeki aldatici veya geçici etkileri gerçek yangindan ayirt edebilir. Bu ayirimi algilama yetenegine hiç bir zarar vermeden yapar.

Detektörün kullanildigi bölgenin önemine göre 2 farkli tip  dedektör kullanilabilir.Optik ve Isi sensörlerinin bir arada bulundugu 2 sensörlü detektör  (yüksek riskli ve degerli esyalarin bulundugu mahaller) ve Iyonizasyon, Optik ve Isi sensörlerinin bir arada bulundugu 3 sensörlü detektör (çok önemli, ve degerli esya ve sistemlerin bulundugu mahallerde (Bilgisayar sistemleri ve data’larin saklandigi odalar gibi) 

Isin (Beam) Detektörleri :

Infrared isin yayan bir verici ve bu sinyalleri algilayan bir alicidan olusur. Isin demetinin duman tarafindan kesilmesi cihazin alarmla paneli uyarmasi esasina göre çalisir.

Kullanim yerleri; normal tip detektörlerin  kullanilamayacagi büyük ve yüksek tavanli  mahallerdir.(depolar, spor salonlari, fabrikalar gibi ) Algilama alanlari ; alici verici  arasi azami 100m,  detektörler arasi  sagdan ve soldan 7 m dir. 

Kanal Tipi Duman Detektörleri :

Havalandirma sistemi emis kanallari içerisine monte edilen özel iyonizasyon duman detektörleri, detektörün koruyucu ünitesi ve iyonizasyon detektörü olmak üzere iki temel bölümden  olusur.

Detektör ünitesinin ayarlanabilir hava giris ve çikis tüpleri, çalisma gösterge lambasi ve detektör test cihazina baglanti olanagi bulunur. 

Adresli Yangin Ihbar Butonlari:

Kare görünümlü sert plastikten imal edilmis, cama basildiginda cam kirilacak ve bunu takiben sistemi alarm durumuna  geçirecek sekilde dizayn edilmis manuel alarm butonlaridir. Mikroislemci kontrollu olup, elektronik devresindeki kendine özel numarasi ile kontrol panelinden taninabilecek özelliktedir. Butonun üzerinde alarm durumuna geçtigini haber veren LED bulunur. 

Yangin Ihbar Sireni :

Panele, detektör veya butonlardan gelen alarm bilgisinden sonra yüksek sesli uyari yapan elektronik ikaz cihazlaridir. Sisteme iki   sekilde baglanabilirler. Panelden ayri bir hat çekilerek bu hat üzerine yerlestirilebilir veya adresli tip ise loop hatti ( dedektör hatti ) üzerine de  baglanabilirler. 

Kontrol Modülleri:

Alarm aninda binada bulunan diger sistemlere (otomasyon, söndürme gibi.)uyari verebilecek kontak üniteleridir. Loop hatti üzerine baglanirlar ve bir adres teskil ederler. 

Adresleme Modülleri :

Adresli sisteme konvansiyonel cihazlarin baglanmasini saglayan arabirim üniteleridir. Adresli sistem kurulu bir binada genis mahallerde konvansiyonel tip detektörlerin kullanimi ile sistemin maliyeti düsürülebilir.